به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور، مراسم گرامیداشت روز جهانی عصای سفید امروز در سازمان بهزیستی کشور برگزار شد. در این مراسم، مسئولان دستگاه‌های مختلف و نمایندگان جامعه نابینایان در پنل‌های تخصصی، چالش‌های دسترس‌پذیری خدمات دیجیتال، بانکی و آموزشی را بررسی کردند.
یکی از محورهای اصلی این نشست، ضرورت مشارکت مستقیم افراد نابینا و کم‌بینا در طراحی، ارزیابی و اصلاح سامانه‌های الکترونیکی بود که به گفته حاضران، در بسیاری از فرایندهای طراحی خدمات دیجیتال مورد توجه کافی قرار نگرفته است.
انتقاد از طراحی سامانه‌های دولتی بدون مشارکت نابینایان
در پنل تخصصی دسترس‌پذیری دیجیتال، یکی از نمایندگان جامعه نابینایان با انتقاد از نحوه طراحی و ارزیابی پلتفرم‌های دیجیتال تأکید کرد که این فرایندها در مواردی بدون بررسی کارشناسی کافی و مشورت با ذی‌نفعان اصلی انجام می‌شود.
وی با طرح دو مطالبه از دولت گفت: دسترس‌پذیری باید از مرحله طراحی سامانه تا ارائه خدمت و ارزیابی کیفیت آن مورد توجه قرار گیرد و امکان سنجش میزان دسترس‌پذیری هر سامانه فراهم شود.
به گفته وی، همچنین لازم است سازوکار ارزیابی مستمر دسترس‌پذیری سامانه‌های دولتی طراحی و کارگروهی مشورتی با حضور نمایندگان جامعه نابینایان تشکیل شود.
۶۹ دستگاه دولتی هیچ امکانی برای دسترس‌پذیری فراهم نکرده‌اند
همدانلو دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات کشور با اشاره به ارزیابی پورتال دستگاه‌های اجرایی اظهار کرد: در این ارزیابی، ۱۳ شاخص بررسی می‌شود و دستگاه‌ها برای کسب امتیاز کامل باید ۱۰ شاخص را احراز کنند.
وی با بیان اینکه در ارزیابی‌های انجام‌شده، نیازها و اولویت‌های افراد دارای معلولیت به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است، گفت: از میان ۱۶۹ دستگاه ارائه‌دهنده خدمت، ۵۱ دستگاه امتیاز یک کسب کرده‌اند و اطلاعات و امکانات آنها قابل قبول نیست همچنین ۶۹ دستگاه هیچ امکانی برای دسترس‌پذیری در نظر نگرفته‌اند.
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات کشور با اعلام آمادگی برای ارتقای شاخص‌های دسترس‌پذیری افزود: این آمادگی وجود دارد که از تشکل‌های نابینایان برای بهبود شاخص‌ها و ارزیابی سامانه‌ها مشورت گرفته شود و حتی ارزیابی‌ها به این تشکل‌ها واگذار شود.
در این نشست همچنین بر ضرورت تعیین و ابلاغ استانداردهای دسترس‌پذیری برای سامانه‌ها و اتوماسیون‌های اداری تأکید شد تا کارکنان نابینا و کم‌بینا نیز بتوانند بدون مانع از ابزارهای مورد استفاده در محیط کار بهره ببرند.
تأکید حسینی بر مشارکت تشکل‌های نابینایان
سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور در این مراسم بر ضرورت مشارکت جامعه نابینایان در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با دسترس‌پذیری تأکید کرد.
وی با اشاره به لزوم پیگیری مسائل مطرح‌شده در این نشست، پیشنهاد کرد: در دبیرخانه مناسب‌سازی، با معرفی شبکه نابینایان، افرادی برای پیگیری موضوع دسترس‌پذیری تعیین شوند.
حسینی همچنین بر شناسایی شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه دسترس‌پذیری و معرفی آنها به همدانلو تأکید کرد تا زمینه استفاده از ظرفیت این شرکت‌ها برای توانمندسازی افراد نابینا فراهم شود.
به گفته رئیس سازمان بهزیستی کشور، در حوزه دسترس‌پذیری فضای دیجیتال و استفاده از دستیارهای هوش مصنوعی نیز باید از نظرات شبکه نابینایان استفاده شود.
وی با تأکید بر اینکه تصمیمات و اقدامات مرتبط با افراد دارای معلولیت نباید بدون مشارکت تشکل‌های آنان انجام شود، خواستار جمع‌بندی مشکلات دسترس‌پذیری از سوی شبکه نابینایان شد.
بر این اساس، تشکل‌های نابینایان باید مسائل و پیشنهادهای خود را در دو محور نیاز به تدوین شیوه‌نامه برای دستگاه‌ها و ضرورت اصلاح یا وضع قوانین، جمع‌بندی و ارائه کنند تا پیگیری‌های لازم برای رفع موانع انجام شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: رویکرد بهزیستی در این حوزه بر توانمندسازی، دسترس‌پذیری همه‌جانبه، اشتغال پایدار و مشارکت فعال افراد دارای معلولیت در تصمیم‌گیری‌ها استوار است.
وی با تأکید بر ضرورت رعایت اصل هیچ‌چیز درباره ما، بدون ما نیست، مشارکت افراد دارای معلولیت و تشکل‌های آنان را یکی از مبانی سیاست‌گذاری در این حوزه دانست و بر ضرورت عبور از رویکردهای صرفاً حمایتی و حرکت به سمت افزایش استقلال فردی و حضور مؤثر افراد نابینا و کم‌بینا در عرصه‌های مختلف جامعه تأکید کرد.
پوشش خدمات بهزیستی برای بیش از ۲۵۴ هزار فرد دارای آسیب بینایی
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به آمار افراد دارای آسیب بینایی تحت پوشش این سازمان گفت: در حال حاضر ۲۵۴ هزار و ۵۱۵ نفر از افراد دارای آسیب بینایی از خدمات سازمان بهزیستی کشور بهره‌مند هستند.
به گفته حسینی، بر اساس آمار ارائه‌شده، ۳۳ درصد این افراد در گروه آسیب بینایی خفیف، ۲۷ درصد در گروه متوسط، ۳۱ درصد در گروه شدید و ۹.۰۹ درصد در گروه خیلی شدید قرار دارند. همچنین ۶۴ درصد افراد دارای آسیب بینایی تحت پوشش را مردان و ۳۶ درصد را زنان تشکیل می‌دهند.
وی با اشاره به اهمیت پیشگیری از بروز معلولیت‌های بینایی، غربالگری زودهنگام و شناسایی مشکلات بینایی در کودکان را از برنامه‌های مهم سازمان بهزیستی برشمرد.
غربالگری بیش از ۶۴ میلیون کودک از آغاز برنامه پیشگیری از تنبلی چشم
حسینی با تشریح عملکرد برنامه ملی غربالگری تنبلی چشم کودکان ۳ تا ۶ سال اظهار کرد: از آغاز اجرای این برنامه در سال ۱۳۷۵ تاکنون، بیش از ۶۴ میلیون و ۹۵۰ هزار کودک در کشور غربالگری شده‌اند.
وی افزود: در جریان اجرای این برنامه، ۴۲۱ هزار و ۸۱۵ کودک مبتلا به تنبلی چشم شناسایی شده‌اند تا اقدامات درمانی و توانبخشی لازم برای آنان انجام شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به عملکرد سال گذشته این برنامه گفت: در این مدت سه میلیون و ۱۱۸ هزار و ۴۲۳ کودک غربالگری شدند که معادل ۸۵ درصد جامعه هدف کودکان ۳ تا ۶ سال کشور بود.
وی همچنین توسعه خدمات مشاوره ژنتیک را از دیگر اقدامات پیشگیرانه سازمان عنوان کرد و گفت: در حال حاضر ۱۷۲ مرکز مشاوره ژنتیک دولتی و غیردولتی در کشور فعالیت می‌کنند و از ابتدای اجرای این برنامه تاکنون بیش از دو میلیون و ۲۸۴ هزار نفر از خدمات پیشگیری، آگاه‌سازی و مشاوره ژنتیک بهره‌مند شده‌اند.
به گفته حسینی، طی سال گذشته نیز ۱۳ هزار و ۲۷۷ نفر از خدمات تخصصی مشاوره ژنتیک و راهنمایی‌های مرتبط با پیشگیری از تولد نوزادان دارای معلولیت استفاده کرده‌اند.
ارائه خدمات تخصصی به نابینایان در ۲۷ مرکز روزانه
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به خدمات آموزشی و توانبخشی ویژه افراد نابینا و کم‌بینا اظهار کرد: در کنار مراکز عمومی آموزشی و توانبخشی سازمان، ۲۷ مرکز تخصصی روزانه به افراد دارای آسیب بینایی خدمات ارائه می‌کنند.
وی افزود: این خدمات شامل آموزش خط بریل، کار با نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای گویا، آموزش مهارت‌های زندگی مستقل و توانمندسازی افراد دارای آسیب بینایی است.
حسینی با اشاره به حمایت از کودکان دارای اختلال بینایی گفت: از سال ۱۴۰۴، کودکان بهره‌مند از خدمات مراکز روزانه آموزشی و توانبخشی خانواده و کودک مبتلا به اختلال بینایی تحت پوشش کامل یارانه دولتی قرار گرفته‌اند. سرانه یارانه ماهانه پرداختی به ازای هر کودک نیز به هفت میلیون و ۳۰۰ هزار تا هشت میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.
وی تأمین تجهیزات توانبخشی و کمک‌فناوری را از دیگر محورهای حمایتی سازمان دانست و گفت: امسال یک‌هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان برای خرید تجهیزات و وسایل توانبخشی افراد دارای معلولیت اختصاص یافته است.
بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی رئیس سازمان بهزیستی، ۱۳ هزار و ۳۱۴ نفر از افراد دارای آسیب بینایی از اقلام تخصصی توانبخشی، از جمله عصای سفید استاندارد، تجهیزات برجسته‌نگار، ساعت و ماشین‌حساب گویا، نرم‌افزارهای صفحه‌خوان و وسایل آموزشی بریل بهره‌مند شده‌اند.
ایجاد فرصت شغلی برای بیش از ۶۵۰۰ نابینا و کم‌بینا
حسینی اشتغال پایدار را یکی از محورهای اصلی توانمندسازی افراد دارای آسیب بینایی دانست و گفت: در سال گذشته برای بیش از شش هزار و ۵۰۰ نفر از افراد نابینا و کم‌بینا فرصت شغلی ایجاد شده است.
وی تعداد افراد بهره‌مند از فرصت‌های شغلی مستقیم و پایدار را ۶ هزار و ۵۹۲ نفر اعلام کرد و افزود: حمایت از اشتغال این گروه از طریق پرداخت تسهیلات بانکی، بیمه کارفرمایی، بیمه خویش‌فرمایی و پرداخت یارانه ارتقای کارایی افراد دارای معلولیت دنبال می‌شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین از بهره‌مندی چهار هزار و ۲۲۱ نفر از افراد نابینا و کم‌بینا از حمایت‌های بیمه‌ای و مشوق‌های مرتبط با اشتغال خبر داد.
به گفته وی، استانداردسازی مشاغل متناسب با توانایی‌ها و ظرفیت‌های افراد دارای آسیب بینایی نیز در دستور کار قرار دارد و ۸۰ عنوان شایستگی و استاندارد شغلی متناسب با این گروه تدوین و تصویب شده است.
حمایت تحصیلی از دانش‌آموزان و دانشجویان نابینا
حسینی با اشاره به اقدامات حمایتی سازمان بهزیستی در حوزه آموزش گفت: ۱۱ هزار و ۷۴۵ دانش‌آموز نابینا و کم‌بینا از کمک‌هزینه‌های تحصیلی، کتاب‌های گویا و بریل و وسایل کمک‌آموزشی بهره‌مند شده‌اند.
وی افزود: در حوزه آموزش عالی نیز حمایت از دانشجویان نابینا و کم‌بینا از طریق پرداخت شهریه دانشگاهی و کمک‌هزینه تحصیلی دنبال می‌شود و در آمار ارائه‌شده، دو هزار و ۴۱۳ دانشجو از این حمایت‌ها بهره‌مند شده‌اند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین از شناسایی و اتصال ۲۱۰ دانش‌آموز مستعد و برتر نابینا و کم‌بینا به خدمات بورسیه حمایتی بنیاد علمی‌آموزشی قلم‌چی خبر داد.
پرداخت مستمری به بیش از ۱۹۵ هزار فرد دارای آسیب بینایی
حسینی با تشریح حمایت‌های معیشتی سازمان بهزیستی گفت: ۱۹۵ هزار و ۲۵۲ نفر از افراد دارای آسیب بینایی در سراسر کشور مستمری ماهانه دریافت می‌کنند.
وی با اشاره به سایر حمایت‌های اجتماعی افزود: ۲۶ هزار و ۹۷۴ نفر از خدمات سفرکارت معلولان بهره‌مند شده‌اند و برای ۱۰ هزار و ۶۳۴ نفر از افراد دارای آسیب بینایی شاغل و محصل نیز کمک‌هزینه ایاب‌وذهاب درون‌شهری اختصاص یافته است.
به گفته رئیس سازمان بهزیستی کشور، هفت هزار و ۸۰۲ نفر از افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید بینایی نیز از کمک‌هزینه حق پرستاری و نگهداری در خانواده بهره‌مند شده‌اند.
وی توسعه خدمات مبتنی بر جامعه و ارائه حمایت در محل زندگی افراد را از دیگر رویکردهای سازمان عنوان کرد و گفت: ۸۷ هزار و ۶۸۹ نفر از افراد دارای آسیب بینایی در مناطق روستایی و حاشیه‌ای تحت پوشش خدمات توانبخشی مبتنی بر جامعه قرار دارند.
حسینی همچنین از ارائه خدمات توانبخشی در منزل به ۹۰۶ نفر از افراد دارای آسیب بینایی شدید و بهره‌مندی ۵۶۱ نفر از خدمات مراقبت و همیاری در محل سکونت خبر داد.
مناسب‌سازی ۸۰۰ واحد مسکونی برای نابینایان
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر ضرورت مناسب‌سازی محیط زندگی و افزایش استقلال افراد دارای آسیب بینایی اظهار کرد: در سال گذشته حدود ۸۰۰ واحد مسکونی متعلق به افراد نابینا و کم‌بینا، مناسب‌سازی و دسترس‌پذیر شده است.
وی با اشاره به اهمیت دسترس‌پذیری محیط‌های عمومی و خدمات دیجیتال افزود: مناسب‌سازی نباید صرفاً به محیط فیزیکی محدود شود، بلکه سامانه‌های الکترونیکی و خدماتی که افراد دارای معلولیت برای انجام امور روزمره به آنها نیاز دارند نیز باید بر اساس استانداردهای دسترس‌پذیری طراحی و ارزیابی شوند.
ضرورت مشارکت نابینایان در ارزیابی سامانه‌های دولتی
حسینی با تأکید بر نقش تشکل‌های افراد دارای معلولیت در سیاست‌گذاری و نظارت گفت: ارزیابی و اصلاح سامانه‌های دولتی باید با مشارکت مستقیم افراد نابینا و کم‌بینا انجام شود تا موانع واقعی استفاده از خدمات شناسایی و برطرف شود.
وی با اشاره به ضرورت همکاری دستگاه‌های اجرایی در این زمینه، بر پیگیری استانداردهای دسترس‌پذیری در درگاه‌ها و سامانه‌های ارائه‌دهنده خدمات عمومی تأکید کرد.
بر اساس آمار مطرح‌شده در گزارش عملکرد سازمان، ارزیابی دسترس‌پذیری سامانه‌های ۱۶۹ دستگاه اجرایی در دستور کار قرار گرفته است. در این ارزیابی، ۵۱ دستگاه امتیاز یک کسب کرده‌اند و ۶۹ دستگاه نیز هیچ امکانی برای دسترس‌پذیری در نظر نگرفته‌اند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین بر استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، توسعه فناوری‌های کمکی و بهره‌گیری از دستیارهای هوش مصنوعی برای افزایش دسترسی افراد نابینا و کم‌بینا به خدمات عمومی تأکید کرد.
وی خواستار آن شد که تشکل‌های نابینایان، مشکلات و موانع موجود را در قالب پیشنهادهای اجرایی و حقوقی جمع‌بندی کنند تا پیگیری لازم برای تدوین شیوه‌نامه‌ها و اصلاح مقررات انجام شود.
توسعه شبکه‌های ملی تخصصی با مشارکت افراد دارای معلولیت
حسینی با اشاره به رویکرد مشارکتی سازمان بهزیستی در تصمیم‌سازی گفت: توسعه شبکه‌های ملی تخصصی با هدف تقویت نقش تشکل‌ها و گروه‌های هدف در فرایند سیاست‌گذاری دنبال شده است.
وی از صدور مجوز فعالیت ۱۱ شبکه ملی تخصصی در حوزه‌های مختلف خبر داد که شبکه ملی افراد دارای معلولیت بینایی، شنوایی و جسمی‌حرکتی، شبکه کانون‌ها و مراکز مثبت زندگی، شبکه مراکز توانبخشی، شبکه مددکاری اجتماعی، شبکه اشتغال و شبکه زنان سرپرست خانوار از جمله آنها هستند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور مشارکت تشکل‌ها در تصمیم‌گیری‌ها و ارزیابی خدمات را از الزامات تحقق حقوق افراد دارای معلولیت دانست و تأکید کرد: برنامه‌ها و اقدامات مرتبط با این افراد باید با حضور و مشارکت خود آنان تدوین و اجرا شود.
حسینی در پایان با تأکید بر ضرورت اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت گفت: سازمان بهزیستی کشور با همراهی جامعه هدف و شبکه تشکل‌های ملی نابینایان، تحقق حقوق افراد دارای معلولیت و حرکت به سمت جامعه‌ای فراگیر و بدون مانع را با جدیت دنبال می‌کند.
نظر شما